Beşinci Kat18 Kasım 2026

İdeal Üniversitenin İki Kanadı

Soru: Değişik üniversite modelleri arasında size göre ideal üniversite, öğrenci ve öğretim üyesi nasıl olmalıdır?

00:18 Bu, beni aşan bir mevzudur. Ancak büyük mütefekkirin (Üstad Hazretleri'nin) düşünce havzasından alacağım bir iki kristalle meselenin temel dinamiklerini ortaya koyarak arz edip geçeyim.

00:40 Üniversiteler, âlî tahsilin yapıldığı; hür düşüncelerin, hür fikirlerin, ilim adına hür araştırmaların yapıldığı ve hür tartışmaların cereyan ettiği komplekslerdir.

01:19 Üstadımız Bediüzzaman Hazretleri'nin çağları aşan sözüyle meseleye yaklaşacak olursak: “Aklın ziyası fünûn-ı medeniyedir. Kalbin ziyası ulûm-ı dîniyedir. Bu ikisinin imtizacı ile talebenin himmeti pervaz eder.”

02:46 Keşke güzel dilimizi çok güzel öğrenseydik... Çünkü bazı hakikatler ancak beyanın kanatlarıyla mâşerî vicdanda mâkes bulabilir.

03:40 Acı acı ifade etmemiz gerekirse, bizde medrese, fünûn-ı medeniyeyi yedi asır evvel bağrından bir ölçüde söküp atmıştır.

04:20 Selçuklu dönemine bile bakılsa camilerin yanında göklerin rasat edildiği yerler vardır.

04:36 Gel gör ki yavaş yavaş biz, Allah'ın kudret ve iradesiyle yazılan kâinat kitabının bir yönüyle dalları ve budakları sayılan fünûn-ı müspeteyi medreseden söküp atıyoruz.

04:50 Allah'ın (c.c.) kelâm sıfatından gelen bir çeşit konuşmasını (Kur'ân-ı Kerîm) kabul ediyoruz; fakat o Kur'ân-ı Kerîm'in tercümanlığını yapan kâinat kitabının emirlerini kabul etmiyormuşuz gibi bir hakikatin bir yüzüne evet, diğerine hayır çekiyoruz.

05:19 Biz fünûn-ı medeniyeye sırtımızı dönünce, fünûn-ı medeniye de dinî ilimlere karşı sırtını dönüyor ve kendine göre bir yol tutuyor.

06:51 Medrese, fünûn-ı medeniyeyi talâk-ı selâse ile boşamıştı. Gelin, Allah rızası için fünûn-ı medeniye ile ulûm-ı dîniyeyi barıştıralım.

07:18 Medresenin o dönemdeki cinayeti, yalnızca fünûn-ı medeniyeyi medreseden kovmakla sınırlı kalmadı. İslâm'ın ruhî hayatını terennüm eden kalp ehli insanların yolu, anlayışı ve felsefeleri de medreseden kovuldu.

07:58 Sacayağının bir ayağı da budur. Onun da yeniden bünyeye alınıp o bünyenin bir ayağı hâline getirilmesinde zaruret vardır. Bu açıdan bizim üniversitelerimize çok iş düşüyor.

08:41 Keşke fizik tahsil eden bir insan, ansiklopedik seviyede bile olsa, bir ilahiyat tahsili de yapsa.

09:30 İnsan anatomisi ve fizyolojisi karşısında insanın dine, diyanete ve imana uyanmaması mümkün değildir.