ve ölgün insanlarla da iman ve Kur’ân hizmetinin yapılması çok zordur. Âlem-i İslam’ın derdiyle bir gece olsun uykusu kaçmayan, insanlığın derdiyle dertlenmeyen, ellerini Allah’a açtığı zaman ümmet-i Muhammed adına dua etmeyen insanların, dinleri adına bir şey ortaya koymaları güçtür. Öte yandan bir kişi, “Ne pahasına olursa olsun ben kendi değerlerimi başkalarına ulaştıracağım.” diyerek yola çıkar, ancak başkalarının hissiyatlarını, düşüncelerini ve inançlarını hesaba katmaz, günün şartlarını ve konjonktürü göz önünde bulundurmaz, sağını solunu yıkarak yol alırsa, işte bunun adı gayret-i diniye değil hasarete sebep olan hırs olur. Hırsla hareket edenler, hâl-i hazırdaki duruma aykırı hareket edebilir, realitelerle çatışabilir ve farkına varmadan yılanları, çıyanları harekete geçirebilirler. Bu yüzden de genellikle maksatlarının aksiyle tokat yerler.Bununla birlikte dinleri adına gayretli olan insanların asırlardan beri biriken problemlerin bir hamlede, bir nefhada çözülemeyeceğinin farkında olmaları ve bu sebeple, teenni, basiret ve firasetle hareket etmeleri çok önem arz eder. Zira Cenab-ı Hak, enbiya-yı izama dahi böyle bir lütufta bulunmamıştır. Dolayısıyla i’lâ-yı kelimetullah yolunda bile hırsla meselenin üzerine gitme, gayretlerinin neticesini hemen görmek isteme, Allah’ın razı olmadığı davranışlardır. Bu konuda hırs gösteren kişi, Allah tarafından tedip görebilir. Bize düşen vazife; ölçülü, dengeli, hikmet boyutlu ve sünnet-i seniyye çizgisinde tebliğ ve irşattır, hidayet Allah’ın elindedir.Hülasa-i kelam, herkesin hakikati bulması, sırat-ı müstakime ulaşması için hedefler daima yüksek tutulmalı ve bu hedeflere ulaşmak için ciddi bir azim ve kararlılık gösterilmelidir. Böyle bir davranış sergilendiğinde, neticeye ulaşılamasa bile, niyet ve gayretlerin sevabı alınır. Allah Teâlâ, bu konuda hırs göstermeyi dahi hoş karşılamadığı için çok dikkat edilmeli, kişisel istekler dinin hedefleriyle karıştırılmamalıdır. Bazı kimselerin küfür ve şirk bataklığında yüzmelerini aklımız almayabilir; ilahi tasarruf karşısında