yok olmak için yaratılmamıştır. Her şeyin belki bekâya yükselerek, daimî bir hayat için saf hale gelerek, kabiliyetiyle ebedî vazifeye girmek üzere yaratıldığını o hafîziyet gayet kuvvetli bir şekilde ispat eder.

Evet, her baharda görüyoruz ki, güz mevsimi kıyametinde vefat eden sayısız bitki; her bir ağaç, her bir kök, her bir çekirdek, her bir tohum bahardaki yeniden dirilişte وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ ayetini okuyup onun bir mânâsını, bir örneğini kendi diliyle, geçmiş senelerde gördüğü vazifenin misalleriyle tefsir eder, o büyük hafîziyete şahitlik yapar. ²⁵هُوَ الْأَوَّلُ وَالْاٰخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ ayetindeki dört muazzam hakikati her şeyde gösterip hafîziyeti en son derecede, haşri bahar kolaylığında ve kesinliğinde bize ders verir.

Evet, bu dört ismin cilveleri, en cüzîden en küllîye, en küçükten en büyüğe kadar her şeyde tecelli eder. Mesela, nasıl bir ağacın çıktığı çekirdek, ²⁶اَلأَوَّلُ ismine mazhariyetle o ağacın gayet mükemmel programını, yaratılışındaki noksansız donanımı ve vücuda gelişinin bütün şartlarını içinde barındıran bir kutucuktur ki hafîziyetin büyüklüğünü ispatlar.

²⁷وَالْاٰخِرُ ismine mazhar olan meyvesi, çekirdekleriyle o ağacın bütün fıtrî vazifelerinin fihristini, amellerinin listesini ve ikinci hayatının düsturlarını içeren küçük bir sandıktır ki en son derecede hafîziyete şahitlik eder.

²⁸وَالظَّاهِرُ ismine mazhar olan o ağacın cismanî sureti öyle uyumlu, sanatlı ve süslü bir giysi ve ayrı ayrı nakışlar, ziynetler ve yaldızlı nişanlarla donatılmış, âdeta yetmiş renkli bir huri elbisesidir ki, hafîziyet içinde kudretin büyüklüğünü, hikmetin kusursuzluğunu ve rahmetin güzelliğini gözlere gösterir.