“Kâinatın Hâlıkı’nın ulûhiyet ve vahdaniyetini ilan” ve bu büyük davayı ilmî, mantıkî, felsefî delillerle ispat etmek.

— O halde Üstad’ın mantık, felsefe ve müspet (pozitif) ilimlerle de alâkası var?

— Evet, mantık ve felsefe Kur’an’la barışıp hak ve hakikate hizmet ettikleri müddetçe Üstad en büyük mantıkçı ve en kudretli bir filozoftur. Mukaddes ve cihan çapında davasını ispat vadisinde kullandığı en parlak ve en keskin deliller, Kur’an-ı Kerîm’in “Allah kelâmı” olduğunu her gün bir kat daha ispat ve ilan eden “müspet ilim”dir.

Zaten felsefe, aslında hikmet mânâsına geldikçe, Vâcibü’l-Vücûd Tealâ ve Tekaddes Hazretleri’ni, Zât-ı Bârî’sine lâyık sıfatlarla ispata çalışan her eser en büyük hikmettir ve o eserin sahibi de en büyük hikmet sahibidir.

İşte Üstad böyle ilmî bir yolu, yani Kur’an-ı Kerîm’in nurlu yolunu takip ettiği için binlerce üniversitelinin imanını kurtarma şerefine mazhar olmuştur. Hazretin bu hususta ilmî, edebî ve felsefî daha pek çok meziyeti vardır. Fakat onları, eserlerinden misaller getirerek –inşallah– ayrı bir eserde arz etmek emelindeyim. Ve minallâhi’t-tevfik (yardım Allah’tan)!

Tasavvuf Cephesi

Nakşibendî şeyhlerinden, her hareketinde Peygamber-i Zîşan Efendimiz Hazretleri’nin hareketine uymaya çalışan ve büyük bir âlim olan bir zâta sordum:

— Efendi Hazretleri, âlimler ile mutasavvıflar arasındaki gerginliğin sebebi nedir?

— Âlimler, Resûl-u Ekrem Efendimizin ilmine, mutasavvıflar da ameline varis olmuşlar. İşte bu sebeptendir ki, Fahr-i Cihan Efendimizin hem ilmine ve hem ameline varis olan bir zâta “zü’l-cenaheyn” yani “iki kanatlı” deniliyor. Zira tarikattan maksat, ruhsatlarla²⁹ değil; azîmetlerle³⁰ amel edip peygamber ahlâkı ile ahlâklanarak bütün manevî hastalıklardan temizlenmek, Cenâb-ı Hakk’ın rızasında fâni olmaktır. İşte bu ulvî dereceyi kazanan kimseler, şüphesiz ki ehl-i hakikattir. Yani, tarikattan maksat olan ve arzulanan gayeye ermişler demektir.