bir tekke, bir dergâh ve bir zikirhanede, bir irşad mekânında, Resûl-u Ekrem’in (aleyhissalâtü vesselam) geniş caddesinin (cadde-i kübrâ-i Muhammedî’nin) ve miracının (mirac-ı Ahmedî’nin) gölgesinde hakikate çalışan, hakka erişen ve aynelyakîne ulaşan binlerce, milyonlarca kutsî mürşit onu dergâha çağırdılar. O da girdi, gördü ki:

Keşif ve keramet sahibi o mürşitler; keşfiyatlarına, gördüklerine ve kerametlerine dayanarak icmâ ile, ittifakla ⁴⁷لٓا إِلٰهَ إِلَّا هُوَ diyor, Cenâb-ı Hakk’ın varlığının vücûbunu ve birliğini kâinata ilan ediyorlar. Işığındaki yedi renk vasıtasıyla güneşi tanımak gibi, yetmiş renkle, belki O’nun güzel isimleri sayısınca, o Ezelî Güneş’in ışığından tecelli eden ayrı ayrı, nurlu renklerdeki; çeşit çeşit, ışıklı boyalardaki; başka başka, hakikatli tarikatlerdeki; muhtelif, doğru mesleklerdeki ve türlü türlü, haklı meşreplerdeki o kutsî dâhilerin ve nuranî ariflerin icmâ ve ittifakla imzaladıkları bir hakikatin ne derece açık, aşikâr olduğuna o yolcu aynelyakîn şahitlik etti. Ve peygamberlerin (aleyhimüsselam) icmâını, asfiyanın ittifakını, evliyanın tevafukunu ve bu üçünün birden aynı hususta birleşmesini, güneşi gösteren gündüzün ışığından daha parlak gördü.

İşte o misafirin tekkeden aldığı feyze kısa bir işaret olarak Birinci Makam’ın onuncu mertebesinde,

لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ الَّذِي دَلَّ عَلٰى وُجُوبِ وُجُودِه۪ فِي وَحْدَتِه۪: إِجْمَاعُ الْأَوْلِيَاءِ بِكَشْفِيَّاتِهِمْ، وَكَرَامَاتِهِمُ الظَّاهِرَةِ الْمُحَقَّقَةِ الْمُصَدَّقَةِ.⁴⁸

denilmiştir.

Sonra insanın kemâl vasıflarının en mühim ve en büyüğünün, belki insanın bütün kemâlâtının kaynağı ve esasının, Allah’a imandan ve marifetullahtan (O’nu tanımaktan) gelen muhabbetullah yani Allah sevgisi olduğunu bilen o dünya yolcusu, bütün kuvveti ve latifeleriyle imanının ve marifetinin artmasıyla daha çok yükselmeyi isteyerek başını kaldırdı ve göklere baktı. Kendi aklına dedi ki:

“Madem kâinatta en kıymetli şey hayattır ve kâinattaki varlıklar